नेपाल

प्रकाश सिंह ठकुरी

 सत्य युगमा सत्यवती, त्रेतायुगमा तपोवन, द्वापरयुगमा मुक्तिसोपान, कलियुगमा नेपाल भनिने राष्ट्रको, सिमाना पुर्वमा आसाम, पश्चिममा गढवाल, दक्षिणमा मध्यभारत, उत्तरमा हिमालय पर्वत भएको कुरा जवहारलाल नेहरूद्वारा लिखित इतिहासमा अशोक कुषाण, अकवर आदिको समयको १९५७ को भारतको मानचित्रले समेत पुष्टि गरेको छ । अंग्रेजहरू विश्वभरि आफ्नो झन्डा फहराउने क्रममा कलकत्ता बन्दरगाहबाट इष्ट इन्डिया कम्पनी खोल्न भारत प्रवेश गरी १७६४ ई ताका बंगाल, बिहार, महाराष्ट्र कब्जा गर्नु र पहाडी राज्य नेपालतिर आँखा गाड्नुले गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाह सतर्क भई हिमाली, पहाडी राज्यमा छरिएर रहेका स–साना राज्यलाई एक गराई १७९० ई ताका बलभद्र, अमरसिंहको नेतृत्वमा गोरखाली सेनाले कुमाउ, गडवाल, देहरादुन आफ्नो कब्जामा लिए । काठमाडौंका राजा  जयप्रकाश मल्लले पत्र लेखी अंग्रेज सरकारसँग गोरखासित लड्न फौज मद्दत मागेकोमा अंग्रेज सरकारले वि.सं. १८२३ मा जनरल किनलकको नेतृत्वमा २४०० सेना नेपाल आउन लाग्दा वीरभद्र उपाध्याय र बशु गुरूङ्गको नेतृत्वमा रहेको १०० जवान गोर्खाली सेनाले सिन्धुलीगढीको नजीक पौवागढीबाट अंगे्रजी सेनालाई भगाई नेपालको भूमि रक्षा गरे भनी नालापानी सर्दार बलभद्र, मलाउको युद्धमा अमरसिंह थापा र देउथलको यद्धमा भक्ति थापा, जोहथकको युद्धमा जसपाल थापा, रणजोर सिंह थापा, जितगढीको युद्धमा उजिरसिंह थापा, पर्साको युद्धमा शम्शेर राणा र सर्वजित राणाहरूको कुशल शैनिक नेतृत्वको अगाडि अंग्रेजी सेना टिक्न सकेनन् भनी आफ्नो हातहतियार समेत छाडी भाग्नु प¥यो । इतिहासले प्रस्ट देखाएको छ कि नेपालभन्दा चीन २०० वर्षपछि, भारत २०० वर्षपछि, जर्मन १०० वर्षपछि मात्र स्वतन्त्र भए ।
यसप्रकार गोर्खाली सेनाको नेतृत्व लिने महान् पुरूष राष्ट्रनिर्माता बडामहाराजा श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहको बारेमा विश्वका प्रसिद्ध लेखक हेविल्टनले ई. १८१९ मा लेखेको जीवनचरित्रमा “नरभुपाल शाहका जेठा छोरा पृथ्वीनारायण शाह, निर्वाध महत्वाकांक्षी, ठीक निर्णय गर्ने, ठूला साहसी, सर्वदा कार्य व्यस्त, विदेशीमा विश्वास नभएका, शत्रुलाई कहिले दया नगर्ने” भनी वर्णन गरेका छन् । विक्रम सम्वत् १८२२ मा दिल्लीका सम्राटले श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले नेपाल राष्ट्रनिर्माण गरकोमा “बहादुर शम्शेर जङ्ग” को पदवीले विभूषित गरेका थिए ।
नेपालका शाह वंशीय राजाहरूमा युद्ध कौशलता छ भने शान्तिको लागि अग्रसरता पनि देखिएको हँुदा विश्वका ११६ राष्ट्रले नेपाललाई शान्ति क्षेत्र घोषित गरेका थिए। शाहबंशीय राजसंस्थाको प्रत्यक्ष शासनकाल २०१७ देखि २०४५ सालसम्मको कालखण्डको नेपाललाई शान्ति क्षेत्र समर्थन गर्ने भारत र भुटानबाहेक मित्र राष्ट्रहरू ः–
१. चीन २. पाकिस्तान ३. कोरिया (उत्तर) ४. कोरिया (दक्षिण) ५. बंगलादेश ६. मलेसिया ७. फिलिपिन्स ८. चेकोस्लोभाकिया ९. इजरायल १०. लिबिया ११. श्रीलङ्का १२. सिंगापुर १३. बर्मा १४. इजिप्ट १५. इराक १६. चिली १७. इण्डोनेसिया १८. थाइल्याण्ड १९. बेल्जियम २०. बेलायत २१. युगोस्लाभिया २२. यमन २३. जापान २४. बहराइन २५. साउदी अरब २६. अष्ट्रेलिया २७. सुडान २८. माल्दिभ्स २९. नाइजेरिया ३०. केन्या ३१. साइप्रस ३२. फ्रान्स ३३. इटाली ३४. स्पेन ३५. माल्टा ३६. संयुक्त इमिरेट्स ३७. लग्जमबर्ग ३८. संयुक्त अमेरिका ३९. बु्रनाइ ४०. बाहाबास ४१. सोमालिया ४२. कोष्टारिका ४३. क्यानाडा ४४. लीसोट ४५. युरुगीनीया ४६. मेक्सिको ४७. कोल्बिया ४८. बोलिभिया ४९. जोर्डन ५०. सेन्ट लुसिया ५१. हैटी ५२. पाराग्वे ५३. नेदरल्याण्ड ५४. पोर्चुगल ५५. पकुवा न्यू गिनीया ५६. मोरक्को ५७. जर्मनी ५८. जमैका ५९. ट्युनिसिया ६०. कतार ६१. न्यूजिल्याण्ड ६२. सेनेगल ६३. गियुना ६४. तोगो ६५. होण्डुरस ६६. गवन ६७. होरिटीस ६८. कम्फुचिया ६९. ग्वाटेमाला ७०. होली सी ७१. लेबनान ७२. रुवान्डा ७३. सिरिया ७४. सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिक ७५. स्वीट्जरलैण्ड ७६.फीजी ७७. पेरु ७८. बोटसवाना ७९. जावीया ८०. शेचेलस ८१. जायर ८२. डेनमार्क ८३. रोमानिया ८४. बेल्जियम ८५. जिम्बावे ८६. कुबेत ८७. पि. डि. आ. एमन ८८. लाइबेरिया ८९. ग्रेनाडा ९०. इक्वेडर ९१. डोमिनिकन रिपब्लिक ९२. बारबाडोस ९३. आइबरी कोष्ट ९४. माली ९५. ब्राजिल ९६. बुरुन्डी ९७. आइसल्याण्ड ९८. अल्बानिया ९९. फिनल्याण्ड १००. नर्वे १०१. कंगो १०२. साओ टोम एण्ड प्रिन्सेप १०३. इरान १०४. स्वीडेन १०५. भेनेजुएला १०६. एमन अरब रिपब्लिक १०७. निकारागुआ १०८. अष्ट्रिया १०९. ग्रीस ११०. स्वीजरल्याण्ड १११. मालावी ११२. क्यामरुन ११३. अर्जेन्टिना ११४. तान्जानिया ११५. टर्की ११६. आयरल्याण्ड
राजाको विषयमा विभिन्न विद्धान्को धारणा
 कौटिल्य भन्छन्ः–प्रजा सुख सुखे राज्य
प्रजा नामानांच हिते हितम्
मनुस्मृतिः
राजा मानिसका रूपमा देवता हुन् ।
राजआज्ञा सबैले पालना गर्नुपर्छ ।
तर आँखामा आँसु लिएर आज्ञा पालना गर्नु पर्दैन ।
सुक्र नीतिः
राजदण्ड भयालोक स्व. स्व. धर्म परो भवेत ।
महाभारतः
राजा बन्धु र टन्धु नाम राजा
चक्षुर चक्षुषाम पिताच
माताच सर्वेष न्यायवर्तिनाम
(राजा दाजुभाइ नहुनेको दाजुभाइ, आँखा नहुनेको आँखा न्यायको बाटोमा हिंड्नेहरूको राजनै बाबु आमा हो ।)
हव्स
राजतन्त्रात्मक शासन उचित मात्र होइन, सर्वश्रेष्ठ हो ।
दाँते
लौकिक सत्ता राजतन्त्रको रुपमा सर्वव्यापक अधिकार जमाउन सकोस्
राजतन्त्र इटलीमा मात्र सीमित नभई संसारभरि नै हुनुपर्छ।
माण्टेष्कुयू
आदर्श गणतन्त्र मुख्यतः युनानी नगर राज्य जस्ता कम क्षेत्रफल भएका राज्यहरूमा मात्र लागू हुन्छ । ठूला राज्यहरूमा राजतन्त्र नै सर्वाधिक उपयुक्त हुन्छ ।
विश्वका अति विकसित १९ राष्ट्रहरूमध्ये १३ राष्ट्रमा राजसंस्था रहेकोले पनि प्रमाणित हुन्छ कि राजतन्त्र विकासको बाधक होइन । सुदूरपश्चिमको अति विकसित राष्ट्र बेलायतले राजसंस्थाको गरिमा र अस्तित्व कायम गरेको छ भने सुदूरपूर्वको जापानको राजसंस्थाले नै जापानको अस्तित्व र संस्कृति जोगाएको छ ।
संबैधानिक राजसंस्था किन?
नेपालको राजसंस्थाबाट शोषित कुनै एक परिवार स–प्रमाण आउन सक्नुहन्छ ?
नेपालको राजसंस्थाबाट एक इन्च नेपालको भूमि र एक थोपा पानी बेचेको प्रमाण छ ?
नेपालको राजसंस्थाबाट कुनै पनि जातिको धर्म संस्कृतिमा बन्देज लगाइएको छ ?
नेपालको राजसंस्थाबाट कुनै क्षेत्र वा कुनै जातिको विकासमा बन्देज लगाइएको छ ?
आफ्नो सन्तानलाई काखमा राखी आत्मालाई साक्षी राख्नुहोस् र भन्नुहोस्, पञ्चायतकालमा होस् वा हालमा, आम नेपालीलाई प्रलोभनमा पारी चुनाव जिती सरकार चलाउने व्यक्ति र समूह वा एक सय चार वर्ष राजसंस्थालाई कैदी बनाउने राणा सरकारले गरेको दोष राजसंस्थालाई दिन स्वाभिमानी नेपाली तयार हुनुहुन्छ ?
कसैको ललाई–फकाई, डर–त्रासमा नपरी स्वच्छ मनले सम्झनुहोस् ।
नेपालको राजसंस्थाबाट संसारभरि अंगे्रजको शासन चलेको बेला हिमाल पहाड र तराईसमेतको सम्पूर्ण साना राज्यलाई एक ढिक्का पारी अंग्रेजको बन्धनबाट नेपाललाई स्वतन्त्र राखियो ।
अंगे्रजकोविरुद्ध लड्न विशाल नेपाल बनाउन पूर्वमा टिष्टा, पश्चिममा कांगडा, उत्तरमा कुतिकेरु, दक्षिणमा सतलज नदीसम्म विशाल नेपालको निर्माण गरियो । सो क्रममा काठमाडौं उपत्यका विजयपछि उपत्यकाको नेवारी संस्कृति घोडेजात्रा, गाईजात्रा, भोटोजात्रा आदिलाई नमासी स–सम्मान अपनाइयो ।
आम नागरिकको विचारलाई सम्मान दिन श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहबाट नेपालको मुख्तियार (प्रधानमन्त्री) बिराज बखतेलाई दिन लाग्दा सर्वसाधारण नागरिक बिसे नगर्चीको रायमा नेपालको मुख्तियारी कालु पाँडेलाई दिइयो ।
१०४ वर्षसम्म जहानिया राणा शासनको कैदी बनी आफू र नेपाललाई स्वतन्त्र बनाउन क्रान्तिको विगूल फुकियो । २००७ सालदेखि सम्पूर्ण जनजाति, तराईबासी, तल्लो जात, जसलाई जहानिया राणा शासनमा जुत्ता लाउन, सुनका गहना लाउन बन्देज लगाइएको थियो, त्यस प्रथालाई हटाइयो ।
२०२० सालदेखि मुलुकी ऐनबाट जातभात फुक्का गरी सम्पूर्ण नेपालीलाई एक बनाई सबैलाई पढ्न, चुनाव लड्न, उद्योग व्यापार गर्न, जागिर खान, हिंडडुल गर्न, भोट दिनजस्ता सम्पूर्ण अधिकार सम्पन्न बनाइयो । २०२१ सालमा  भूमिसुधार लागू गरी जग्गा जोत्नेलाई जग्गाको स्वामित्व कायम गरियो ।
 विकेन्द्रीकरणको लागि गाउँफर्क अभियान, अञ्चल, क्षेत्रको निर्माण, १ सय १६ राष्ट्रबाट (भारत, भुटानबाहेक) नेपालको शान्ति क्षेत्रको प्रस्तावमा समर्थन, असंलग्न परराष्ट्र नीति , सार्क संगठनको जस्तो कार्यमा संस्थापकीय पूर्ण योगदान भयो भने राणा कालको समयमा लागू गरिएको जमिन्दारी प्रथा एवं विर्ता जग्गाको उन्मुलन गरियो । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहदेखि श्री ५ राजेन्द्र विक्रम शाहसम्मको पाँच पुस्ता नेपालको निर्माण र युद्धमै बित्यो ।  श्री ५ सुरेन्द्रबाट  श्री ५ त्रिभुवनसम्म चार पुस्ता कैदमा बित्न गयो भने श्री ५ महेन्द्रबाट आम नेपाली जनताबाट निर्वाचित सांसदहरूलाई आफ्नो रेखदेखमा सरकार चलाउन दिइयो । ३० वर्षमा लिइएको विदेशी ऋण २८ अर्बमा, हामीले प्रयोग गरको सम्पूर्ण नेपालको ९५ प्रतिशत बाटो जलविद्युत्, योजना, दूरसञ्चार भवन, औद्योगिक क्षेत्र, हवाई ग्राउण्ड, अस्पताल आदि निर्माण भयो, तर २०४६ सालदेखि यता आएर लिएको विदेशी ऋण ६ सय २५ अर्बमा कति विकास भयो ? आँखाको सामुन्ने छ भने राज्यको ढुकुटी जहानिया राणा शासनको पालामा घरमा राख्ने प्रावधानलाई तोेडी राष्ट्रबैंकमा राख्ने प्रावधानको थालनी भयो ।
 विदेशी राष्ट्रहरूसँग नेपालको सम्बन्ध हेर्ने हो भने राणाकालमा बेलायत १९३४, अमेरिका १९४७, भारत १९४७ र फ्रान्स १९४९ गरी चार राष्ट्रसँग सम्बन्ध भयो । २००८ सालदेखि २०१५ सालसम्म अन्तरिम भनौं वा शून्य समयमा ७ राष्ट्रसम्म मात्र हुनु र २०१७ सालदेखि २९ वर्षसम्ममा ९९ वटा राष्ट्रसँग सम्बन्ध गाँसिनुबाट पनि राजसंस्थाको वैदेशिक नीति प्रष्टिन्छ ।
तसर्थ एकता–विकास–धर्म को रक्षार्थ भावी पुस्तालाई नेपाल भन्ने देश सुम्पिनु सवैधानिक राजसंस्थाको जगेर्ना वा अन्त्य ? भन्ने सवालको जवाफ स्वाभिमानी नेपाली जनताको हातमा आएको छ ।
हिन्दूधर्म
 हिन्दू धर्माबलम्बी ग्रन्थ वेद, पुराण, महाभारत, रामायण गीता –श्रीमद्भागवत् गरुडपुराण आदिमा विश्वको उत्पत्तिदेखि अन्त हुने घटनाको पूर्ण विवरण, हवाई जहाजको परिकल्पनामा पुष्पविमान, महाभारतको युद्धको संजयद्वारा घरै बसी प्रत्यक्ष प्रसारण, क्षेप्यास्त्रको परिकल्पनामा ब्रह्मास्त्रजस्तै युद्ध सामग्री विभिन्न ग्रहको एक आपसको दूरी , विभिन्न ग्रहको कार्यको समय तालिका, सूर्यको प्रकाशको गति आदि हजारौं हजार भविष्यमा घट्ने कुराहरू वर्णन हुनु जस्तै सीता राम लवकुस दशरथ वालि सुग्रिव रावण आदि बारे घटना घट्नु अगावै रामायण लेखिनु, कुन समयमा कसले के जन्म लिई के कर्तव्य गर्ने बारे पूर्ण विवरण पहिले नै धर्मग्रन्थमा  लेखिनुले २१ औं सदिका वैज्ञानिकहरूले अझसम्म पत्ता लगाउनु सकेका छैनन् भने केही पत्ता लगाई आविष्कारसमेत गरेका छन् ।
हिन्दू धर्ममा गरिने सम्पूर्ण कुराहरूलाई २१ औं सदिका वैज्ञानिकहरूले वैज्ञानिक आधारमा सही हो भनी प्रमाणित गरिरहेका छन् । हिन्दू धर्मको मूल थलो नेपालभुमि भएको प्रमाणित पनि भएको छ । जस्तै बुद्धको जन्नस्थल लुम्बिनी, महाभारतको विराट राजाको राजधानी विराटनगर, रामायणको बाल्मीकि ऋषिको आश्रम नवलपरासी, जगत् जननी सीताको धर्ती गमनस्थल चितवन जिल्लाको देवघाट आदि ।
 आफ्नो धर्म संस्कृति परिपाटीको रक्षाको लागि विश्वमा कैयौं युद्ध भएका छन् । धर्म युद्धको कारण प्रसियाबाट जर्मनी साम्राज्य, सर्जिनियाबाट इटाली, वेक्ससबाट गे्रट व्रिटेन, गोरखाराज्यबाट नेपालको उत्पत्ति हुन गयो भने हिन्दूस्थानको अयोद्धाअवस्थित वावरी मस्जित विवादमा लाखौं लाख हिन्दू मुस्लिमको मृत्यु हुन गयो ।
हिन्दूस्थानमा नै विशाल मुगल सम्राज्य हिन्दू, मराठी, जात जातिहरूको धर्म युद्धको फलस्वरुप पतन हुन गयो ।
 सन १०९५ देखि ९९ सम्म युरोपको इसाई राजाहरू र पश्चिमी एसियाका तुर्कहरूबीच धर्मयुद्ध चर्कियो । इरानीहरूले तुर्कीहरूलाई पराजित गरी जेरुसेलममा अधिकार जमाए । मल्लकालीन राजा प्रताप मल्लको समयमा तिव्बततिरबाट नेपाल आई राजा प्रताप मल्ललाई दुरविनलगायत विभिन्न वस्तुहरू उपहार दिई धर्म प्रचार गर्न बसेका पादरीलाई पृथ्वीनारायण शाहले उपत्यका विजयपश्चात देश निकाला गरे ।
विभिन्न धार्मिक परम्पराको समन्वयस्थल नेपाल उपत्यकामा हिन्दू धर्म र बौद्ध धर्मको नास पार्ने उद्देश्य लिई राजा जयराज देवको शासनकालमा वि. सं. १४०६ को मंसिर महिनामा पूर्वतिरका बङ्गालका शासक समसुद्धिन इलियास विशाल फौज लिई काठमाडौं आई उपत्यकाको घर–सम्पत्ति कलाकृति तोडफोड गरी आगो लगाए भने स्वयम्भूको चैत्य भत्काउनुका साथै पशुपतिनाथको शिवलिङ्गलाई तीन टुक्रा पारी फोरे जुन आज पनि फलामको पातले बाँधिएको छ ।
यस्तै घटना गणतन्त्र नेपालको पुष्पकमल दाहाल “प्रचण्ड” को शासनकालमा नेवार जातिको प्रमुख चाड इन्द्रजात्रा तथा पशुपतिनाथको पूजा भाँड्ने प्रयास गरियो । माधवकुमार नेपालको कार्यकालमा हिन्दू धर्मलाई नीच देखाउन परराष्ट्र मन्त्रालयको विरोध हँुदाहँुदै क्रिश्चियन धर्म प्रचारक कोरियन पादरीलाई भि. भि. आई. पी. सुविधा नेपालमा प्रदान गरियो । हिन्दू अधिराज्य नेपाललाई युरोपियन मुलुक तथा भारतलाई खुशी पार्न आम जनताको इच्छा विपरीत विश्वमा १५९ राष्ट्रधर्म सापेक्ष हुँदाहँुदै रातारात धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र घोषणा गरी हिन्दू धर्मको अपमान गरी गणतान्त्रिक नेताहरूले करौंडौं डलर तथा भारुले आफ्नो पोल्टा भरे । राष्ट्रनिर्माता श्री ५ बडामहाराजा पृथ्वीनारायण शाहबाट काठमाडौं उपत्यका विजयपश्चात.् जनता बलिया भए दरबार बलियो हुन्छ भन्ने भावनाले ओतप्रोत भई नेवारी धर्म संस्कृतिको सम्मान गरी शाक्यबंशको कन्यालाई कुमारी रूपमा पूजा गर्ने लगायत भोटोजात्रा, इन्द्रजात्रा, घोडेजात्रा आदि जात्रालाई राष्ट्रिय चाड बनाए । जसले गर्दा नेपाल सर्वधर्म समभाव, पूर्ण धार्मिक स्वतन्त्रता र सर्वधर्म सहअस्तित्व सहितको सनातन धर्मलाई ठूलो टेवा पुग्न गयो ।
 किराँतीहरू प्रकृतिका पुजक भएता पनि पछि आएर हिन्दू धर्म सरह मुर्ति पुजक भई किराँतेश्वर महादेवको पूजा गर्न थाले भने बोद्धमार्गीहरू पनि मुर्ति पूजा तथा पुर्नजन्ममा हिन्दूधर्म सरह विश्वास गर्न थाले । जहानिया राणाशासनको समयमा श्री ५ लाई कैदी सरह बनाई आम नेपालीमाथि सामाजिक, आर्थिक, धार्मिक शोषण गर्न थालियो । तल्लो जातले जुत्ता टोपी सुनको गहना लगाउन नपाउने, जनताको राम्रा छोरीबुहारी आफ्नो दरबारमा झिकाई राख्ने पछि घरजग्गा गरगहना बकस दिई फिर्ता पठाइदिने, राणा परिवारमा गर्भमा बालक आउने बित्तिकै सैनिक अफिसरको पद पाउने, जनता  बाट असुल गरिएको करको रकम राणाको निजी ढुकुटीमा जान थाल्यो । सरकारी जग्गा आफ्नो ठानी बकस भनी बाँड्न थाले, शाहवंशीय राजाहरूले अंग्रेजहरूलाई नेपालमा छिर्न नदिएता पनि अंगे्रजलाई खुसी पार्न राणा सरकारले अंग्रेजसँग सुगौली सन्धि गरी पुर्वमा मेचीदेखि पश्चिममा टिष्टासम्मको तराईको भूभाग अंग्रेजलाई सुम्पे भने सिक्किममा गाभिएको नेपालको भुमि नेपालका राजाले फिर्ता माग्न नपाउने जस्ता कार्यको विरोध गर्दै राष्ट्रपिता त्रिभूवनले वि. सं. १९९३ देखि राणाबाट लुकी जनतासँग मिली विभिन्न संगठन खोल्न थाले । जसको ज्वलन्त उदाहरण हो, १९९३ सालको भाद्र महिनामा महेन्द्र, हिमालय, बसुन्धरा, गणेश राजपन्त, डा«इभर मरिचमान नकर्मी आदिले बाग्मती नदीमा हात डुबाई किरिया खाई रक्तपात मण्डली खोलिनु । सोही समयमा महावीर इन्स्टिच्यूट स्वयम् सेवक संगठन, नागरिक अधिकार समिति, नेपाल प्रजापरिषद पार्टी गठन भई क्रान्ति गर्न थालियो भने भारतमा अंग्रेज भगाऔं आन्दोलनमा लागेका नेपालीहरूले त्रिभुवनबाट क्रान्ति सुरु भएको ११ वर्ष पछि २००३ साल माघ १२ गते वी. पी. कोइरालाले बनारसमा पत्रकार मार्फत “अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय काँग्रेस” स्थापनाको जानकारी गराएर, सन १९४७ को २५–२६ जनवरीमा कलकत्ताको भवानीपुरमा सम्मेलन गरी भारतको स्वतन्त्रताको आन्दोलनमा सहयोग गर्ने र पछि नेपालमा श्री ५ को नेतृत्वमा जन उत्तरदायी सरकार गठन गर्ने भने तापनि २००६ साल चैत्र २६ गते पुर्नगठन गरिएको नेपाली काँग्रसले (वैरगनिया सम्मेलनबाट) त्रिभुवन स्वइच्छाले राजगद्धी त्यागी भारत प्रस्थान गरे ।
उपरोक्त घटना क्रमले शाहवंशीय राजाहरू नेपाल र नेपालीको लागि त्याग गर्न सक्छन् भने हामी नेपालीले किन नगर्ने – आफ्नो धर्म संस्कृतिको रक्षार्थ हामी सबैले अग्रसर हुनुपरेको छ भने नेपाल र नेपालीको आ – आफ्नो धर्म संस्कृति परिपाटी आदिलाई जसरी हामीले पुर्खाबाट लियौं त्यसरी नै हाम्रो भावी सन्तानलाई सुम्पिनु नै हाम्रो परम कर्तव्य भएको हो ।